اولين جام چهار پاره -
ايران ورزشى- در سال ۱۹۵۴ عبدالرحمن تانكو رييس وقت فقيد كنفدراسيون فوتبال آسيا پيشنهاد برگزارى بزرگترين تورنمنت فوتبال در آسيا را براى ۱۲ عضو مؤسس كنفدراسيون مطرح كرد و با استقبال اعضا قرار شد اولين دوره اين جام ۲ سال بعد برگزار شود. هنگ كنگ به دليل نقش پررنگى كه در تأسيس كنفدراسيون داشت، ميزبانى اولين دوره «جام آسيا» كه بعدها به «جام ملت هاى آسيا» تغيير نام يافت، را عهده دار شد. ۷ كشور عضو AFC در رقابت ها ثبت نام كردند و پس از يك رقابت مقدماتى، ۳ كشور به همراه ميزبان اولين دوره جام ملت هاى آسيا را انجام دادند كه با قهرمانى كره جنوبى به پايان رسيد.
۶ دوره جام در شرق و ۷ دوره آن در غرب آسيا انجام شده است.ايران با دوبار ميزبانى در اين عرصه ركوردار است اما تايلند با ميزبانى در اين دوره براى دومين بار برگزاركننده جام ملت هاست. ايران در سال ۱۹۶۸ براى اولين بار ميزبان شده كه در آن سال اولين قهرمانى را هم جشن گرفت. در سال ۱۹۷۶ قرار بود لبنان ميزبان جام باشد اما به دليل جنگ داخلى ميزبانى از اين كشور گرفته شد و ايران ميزبان ششمين دوره اين جام شد.
براى اولين بار درتاريخ فوتبال، ۴ كشور به طور مشترك ميزبان يك دوره تورنمنت معتبر و بزرگ هستند. اگرچه ميزبانى مشترك رقابت هاى قاره اى و جهانى توسط اروپايى ها بدعت گزارى شد، اما ۴ كشور جنوب شرق آسيا ركوردى را بر جاى گذاشتند كه شايد تا سال ها تكرار نشود، اگرچه مقامات AFC خيلى هم از اين وضعيت خوشحال نيستند.
در ۱۳ دوره گذشته، ۳۰ كشور در جام ملت هاى آسيا حضور يافته اند كه بعضى از آنها مثل ويتنام جنوبى و يمن جنوبى در حال حاضر حضور خارجى ندارند. در دوره گذشته عمان، اردن و تركمنستان براى اولين بار شركت كردند. در جام چهاردهم نيز استراليا به عنوان سى و يكمين تيم نام خود را در تاريخ اين جام ثبت مى كند.
ايران و كره جنوبى با ۱۰ دوره حضور در مرحله نهايى جام ركوردار هستند. ايران با ۸ بار قرار گرفتن در جمع ۴ تيم برتر نيز ركورددار است و فقط در سال هاى ۱۹۹۲ و ۲۰۰۰ قبل از نيمه نهايى حذف شده است. كره جنوبى نيز ۷ بار در بين ۴ تيم مرحله نهايى قرار گرفته است.
۴ دوره ابتدايى جام ملت هاى آسيا در يك گروه برگزار مى شد و تيمى كه بيشترين امتياز را كسب مى كرد به عنوان قهرمانى مى رسيد اما از دوره پنجم مرحله حذفى نيز به مسابقات اضافه شد و اولين فينال واقعى جام ملت هاى آسيا را ايران و كره جنوبى در سال ۱۹۷۲ برگزار كردند. جالب اينكه اولين فينال به وقت اضافه كشيد و در نهايت ايران فاتح اولين فينال بود.
عربستان با پنج بار حضور در فينال صاحب يك ركورد تاريخى است. عربستان اولين بار در جام ۱۹۸۴ شركت كرد و از آن دوره تا ،۲۰۰۰ پنج بار متوالى در فينال حاضر شد كه ۳ بار نيز فينال را برد و قهرمان شد. پس از عربستان، كره جنوبى نيز ۳ بار فيناليست بوده است كه هر ۳ فينال را به ايران، كويت و عربستان باخته است و ناكام بزرگ فينال هاى آسيايى لقب گرفته است.
از سال ۱۹۸۰ تاكنون و در ۷ دوره گذشته، هيچ مربى آسيايى موفق به فتح جام ملت هاى آسيا نشده است. حشمت مهاجرانى آخرين مربى آسيايى بود كه در سال ۱۹۷۶ ايران را قهرمان كرد و پس از آن مربيان خارجى، كويت، عربستان و ژاپن را قهرمان آسيا كرده اند. ايران در هر ۳ دوره اى كه قهرمان جام شد با مربى ايرانى موفق به اين كار شد.
اولين بار در جام ششم (۱۹۷۲) بود كه ضربات پنالتى براى تعيين تيم برنده استفاده شد. عراق اولين فاتح دوئل پنالتى ها بود كه كره جنوبى را شكست داد. همچنين دوبار قهرمان جام در ضربات پنالتى مشخص شده است: ۱۹۸۸ و ۱۹۹۶ كه در هر دو بار عربستان فاتح فينال بوده است.
۶ مسابقه ايران در ادوار قبلى جام به ضربات پنالتى كشيده شده است كه در ۴ مسابقه شكست سهم ايران بوده است. موفق ترين تيم در ضربات پنالتى عربستان است كه اكثر دوئل پنالتى ها را از حريفان برده است.
۳ كشور در اولين حضور خود در جام ملت هاى آسيا، موفق به فتح جام شده اند. كره جنوبى در سال ،۱۹۵۶ ايران در سال ۱۹۶۸ و عربستان در سال ۱۹۸۴ براى اولين بار در جام شركت و عنوان قهرمانى را كسب كردند.
ايران با ۳ قهرمانى متوالى ركوردار فوتبال آسياست. ملى پوشان ايران در سال هاى ۱۹۶۸ و ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ بدون شكست عنوان قهرمانى را تصاحب كردند كه بعد از گذشت ۳۱ سال هنوز اين ركورد دست نخورده باقى مانده است. ژاپن با ۲ قهرمانى متوالى ۲۰۰۰ و ۲۰۰۴ تنها تهديدكننده ركورد ايران است!
فقط در۵ دوره كشورهاى ميزبان فاتح جام شده اند. كره جنوبى در سال ،۱۹۶۰ ايران در سال هاى ۱۹۶۸ و ،۱۹۷۶ كويت در سال ۱۹۸۰ و ژاپن در سال ۱۹۹۲ به عنوان ميزبان ضمن برگزارى مسابقات جام را نيز در خانه خود نگه داشته اند.
ژاپن تنها كشور شرق آسيايى است كه در منطقه غرب قاره پهناور قهرمان جام شده است. از ۷ دوره جام ملت هاى آسيا كه در كشورهاى غرب آسيا برگزار شده است، فقط در سال ۲۰۰۰ و در لبنان بود كه ژاپن جام را از غرب به شرق آسيا برد.
نگاهى به ادوار گذشته جام نشان مى دهد كه ابتدا اين كره جنوبى بود كه قدرت برتر جام ملت هاى آسيا بود. اين كشور در سال هاى ۱۹۵۶ و ۱۹۶۰ فاتح جام شد. بعد نوبت ايران بود كه در دهه ۷۰ قدرت برتر قاره آسيا شد. از سال ۱۹۸۰ سلطه اعراب با قهرمانى كويت در فوتبال آسيا آغاز شد و در قرن جديد نيز ژاپن با فتح ۲ جام ۲۰۰۰ و ۲۰۰۴ يكه تاز فوتبال آسيا بوده است.
كمترين تعداد تيم شركت كننده در دور مقدماتى مربوط به دوره اول بود كه فقط ۶ تيم براى حضور در دور نهايى با هم رقابت كردند. بيشترين تعداد تيم حاضر در دور مقدماتى نيز مربوط به جام دوازدهم (۲۰۰۰) بود كه ۴۲ تيم براى تعيين ۱۰ تيم مرحله نهايى به رقابت با هم پرداختند.
عربستان تنها كشور در ميان قدرت هاى برتر فوتبال آسياست كه تاكنون ميزبان جام نبوده است. اين كشور على رغم داشتن امكانات متعدد ورزشى علاوه بر جام ملت ها، ميزبان بازيهاى آسيايى نيز نبوده است.
جام ملت هاى آسيا در سال ۱۹۷۶ قرار بود با ۱۰ تيم برگزار شود اما پس از انصراف لبنان از ميزبانى، تيم هاى عربستان، كره شمالى و تايلند نيز از حضور در تهران منصرف شدند و فقط ۶ تيم جام هفتم را برگزار كردند. در آن سال مسابقات در ۲ شهر تهران و تبريز انجام شد.
ژاپن كه يكى از پرافتخارترين تيم هاى آسياست، ۳۲ سال منتظرورود به جام بود تا اينكه در سال ۱۹۸۸ براى اولين بار جواز حضور در مرحله نهايى جام را گرفت و با يك تساوى مسابقات را ترك كرد. ژاپنى ها ۴ سال بعد اولين قهرمانى خود را جشن گرفتند.
ركورد بيشترين گل زده در تمام ادوار جام متعلق به ايران است كه در ۵۰ بازى، يكصد گل به ثمر رسانده است؛ ميانگين ۲ گل در هر بازى. در حالى كه ميانگين گل زده در جام ملت هاى آسيا ۷/۲ است.
بهترين عملكرد خط دفاعى در جام متعلق به اردن است. اين كشور فقط يك بار در جام ملت هاى آسيا شركت كرده است و طى ۴ بازى فقط يك گل دريافت كرده است ميانگين ۲۵/۰ گل به ازاى هر بازى.
بيشترين گل به ثمر رسيده در جريان يك مسابقه از جام ملت هاى آسيا، ۹ گل است كه درديدار ژاپن و ازبكستان در جام ۲۰۰۰ به ثمر رسيد. در آن بازى كه ۱۷ اكتبر ۲۰۰۰ در صيدا برگزار شد ژاپن ۸- يك ازبكستان را درهم كوبيد.
بهترين پيروزى حاصل شده در تمام ادوار جام متعلق به ايران است كه در جام ۱۹۷۶ با نتيجه ۸-صفر يمن جنوبى را شكست داد. ايران در جام ۱۹۸۰ نيز ۷-صفر بنگلادش را برد كه آن نتيجه نيز از بهترين نتايج حاصل شده در تاريخ جام ملت هاى آسياست.
ايران در طول ۳ دوره جام ملت هاى آسيا از ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۶ در ۱۲ مسابقه پياپى به پيروزى رسيد كه يكى از ركوردهاى برتر تاريخ فوتبال آسياست. توقف مقابل سوريه در اولين بازى جام ۱۹۸۰ نوار پيروزى هاى متوالى ايران را قطع كرد. ايران همچنين در ۱۶ مسابقه متوالى نيز بدون شكست بوده است كه اين هم ركورد ديگرى در تاريخ اين جام است. كويت در نيمه نهايى جام ۱۹۸۰ با پيروزى ۲- يك بر ايران به شكست ناپذيرى ايران پايان داد.
در ۲۲۰ بازى برگزار شده طى ۱۳ دوره جام ملت هاى آسيا، ۶۰۲ گل به ثمر رسيده است كه ميانگين گل در هر مسابقه جام ملت هاى آسيا ۷/۲ است. حدود ۱۷ درصد گل هاى جام ملت ها توسط بازيكنان ايرانى به ثمر رسيده است.
بيشترين گل به ثمر رسيده در يك دوره جام مربوط به سال ۲۰۰۴ است كه ۹۶ گل در ۳۲ مسابقه به ثمر رسيد. كمترين تعداد گل نيز مربوط به سال ۱۹۶۴ است كه فقط ۱۳ گل در جام ملت هاى آسيا به ثبت رسيد.
بيشترين ميانگين گل به ثمر رسيده در يك دوره جام مربوط به اولين دوره جام در سال ۱۹۵۶ است كه ۲۷ گل در ۶ مسابقه به ثمر رسيد؛ ميانگين ۵/۴ گل در هر بازى. كمترين ميانگين گل در يك دوره جام نيز مربوط به سال ۱۹۸۸ است كه ۴۰ گل در ۲۴ مسابقه به ثمر رسيد! ميانگين ۶/۱ گل در هر بازى.
بازديد : 41
